Draft survey, geminin yükleme veya tahliye öncesi ve sonrası su çekimlerinin (draft) okunarak deplasman farkından yük miktarının hesaplandığı bağımsız ölçüm yöntemidir. Özellikle dökme yüklerde, kantar verisine alternatif ya da destekleyici miktar tespiti için kullanılır.
Draft Survey nedir?
Draft survey; geminin baş, kıç ve orta kısımlarında her iki bordadaki draft işaretlerinin okunmasıyla başlar. Bu okumalar trim, sehim (hog/sag) ve liman suyunun yoğunluğu gibi faktörlere göre düzeltilerek geminin o andaki deplasmanı hesaplanır.
Aynı ölçüm operasyonun başında ve sonunda yapılır. Balast, tatlı su, yakıt gibi gemideki değişken ağırlıklar (deductibles) düşüldükten sonra iki deplasman arasındaki fark, yüklenen veya tahliye edilen yük miktarını verir.
Hesaplamada geminin onaylı hidrostatik tabloları ve tank kalibrasyon tabloları kullanılır. Sektörde yaygın olarak başvurulan referanslardan biri, UN/ECE tarafından yayımlanan draft survey kurallarıdır (Code of Uniform Standards and Procedures for the Performance of Draught Surveys of Coal Cargoes); bu kurallar kömür için hazırlanmış olsa da diğer dökme yüklerde de yöntem açısından sıkça esas alınır.
Draft survey bir hesaplama yöntemidir; sonucun güvenilirliği ölçüm koşullarına (dalga, akıntı, gemi dokümanlarının doğruluğu, tank ölçümleri) bağlıdır. Bu nedenle ölçüm koşulları ve varsa kısıtlar raporda açıkça belirtilir.
Neden önemlidir?
Dökme yük ticaretinde konşimento miktarı, fatura tutarı ve navlun çoğu zaman tona bağlıdır. Kantar verisinin bulunmadığı ya da tartışmalı olduğu durumlarda draft survey, gemi üzerinden yapılan bağımsız bir miktar tespiti sağlar.
Yükleme ve tahliye limanlarında yapılan draft survey sonuçlarının karşılaştırılması, taşıma sırasında ortaya çıktığı iddia edilen eksikliklerin değerlendirilmesinde önemli bir veridir. Ölçümlerin taraflarla birlikte yapılması ve koşulların kayda geçirilmesi, sonradan doğabilecek itirazları azaltır.
Ara (interim) draft okumaları, yükleme planına göre geminin trim ve yük dağılımının takip edilmesine de yardımcı olur; bu sayede son aşamada yük miktarının hedeflenen değere göre ayarlanması kolaylaşır.
Kimler için?
- Dökme yük (maden, tahıl, kömür, gübre, klinker vb.) ihracatçı ve ithalatçıları
- Konşimentoya esas miktarı bağımsız olarak doğrulatmak isteyen taraflar
- Kantar verisi bulunmayan ya da kantar verisiyle karşılaştırma yapılmak istenen operasyonlar
- Armatör, kiracı ve yük sigortacıları
- Alım-satım sözleşmesinde bağımsız miktar tespiti şartı bulunan ticaret firmaları
Hizmet kapsamı
- Başlangıç (initial) ve bitiş (final) draft okumaları
- Baş, kıç ve orta draft işaretlerinin her iki bordadan okunması
- Liman suyu yoğunluğunun hidrometre ile ölçülmesi
- Balast, tatlı su ve yakıt tanklarının iskandil ile ölçümü veya kayıtlarının alınması
- Gemi hidrostatik tabloları üzerinden deplasman hesabı ve trim, sehim ve yoğunluk düzeltmeleri
- Gemi sabitesinin (constant) belirlenmesi ve önceki kayıtlarla karşılaştırılması
- Gerektiğinde ara (interim) draft survey
- Hesaplama tablosu ve ölçüm koşullarını içeren rapor
Kesin kapsam, operasyonun niteliğine göre teklif aşamasında belirlenir.
Kritik kontrol noktaları
- 01Draft okuma koşulları
- Dalga, akıntı, gemi meyli ve rıhtım tarafı ile açık deniz tarafı arasındaki fark değerlendirilir; okumalar mümkün olan en sakin koşulda ve gerekirse birden fazla kez yapılır.
- 02Su yoğunluğu
- Yoğunluk numunesi geminin draft seviyesine yakın derinlikten ve gemi boyunca uygun noktalardan alınır; nehir ağzı veya tatlı su girişi olan limanlarda yoğunluk değişkenliği ayrıca dikkate alınır.
- 03Tank ölçümleri
- Balast ve tatlı su tankları iskandil edilir, tank kalibrasyon tablolarında trim düzeltmesi uygulanır; ölçülemeyen veya tam dolu/boş olduğu teyit edilemeyen tanklar raporda belirtilir.
- 04Gemi dokümanları
- Hidrostatik tabloların ve kalibrasyon tablolarının gemiye ait, onaylı ve güncel olup olmadığı kontrol edilir; draft işaretlerinin dikmelere olan mesafeleri düzeltmelerde kullanılır.
- 05Sabite (constant) tutarlılığı
- Başlangıç ölçümünde bulunan sabite, geminin önceki kayıtlarıyla karşılaştırılır; olağandışı bir değer ölçüm veya tank kaynaklı bir sorunun işareti olabilir.
Süreç nasıl işler?
- 01
Hazırlık
Gemi bilgileri, yük cinsi ve operasyon planı alınır; geminin hidrostatik tabloları ve tank kalibrasyon belgeleri temin edilir.
- 02
Başlangıç ölçümü
Operasyon öncesinde draft okumaları, su yoğunluğu ve tank ölçümleri gemi zabitleriyle birlikte yapılır; sabite hesaplanır.
- 03
Ara ölçüm (gerekirse)
Talep edilmesi veya yükleme planının gerektirmesi halinde operasyon sırasında ara okumalar yapılarak ilerleme takip edilir.
- 04
Bitiş ölçümü
Operasyon tamamlandığında aynı ölçümler tekrarlanır; ölçüm sırasındaki hava ve deniz koşulları not edilir.
- 05
Hesap ve rapor
İki ölçüm arasındaki deplasman farkından yük miktarı hesaplanır, hesap tablosu ve gözlemlerle birlikte raporlanır.
Sizden istenen bilgiler
- Gemi adı, IMO numarası ve liman
- Yük cinsi ve beyan edilen miktar
- Operasyonun başlangıç ve bitiş zamanı (tahmini)
- Raporun düzenleneceği taraf
- Varsa sözleşmede öngörülen ölçüm yöntemi veya özel talimatlar
Raporlama
- Başlangıç ve bitiş draft survey raporu
- Deplasman hesap tablosu
- Ölçüm koşulları ve gözlem notları
- Ara draft survey kayıtları (talep halinde)
Rapor içeriği ve formatı talebinize göre belirlenir.
Terimler
- Deplasman (Displacement)
- Geminin yüzerken yerinden ettiği suyun ağırlığıdır; gemi, yük, yakıt, balast ve diğer tüm ağırlıkların toplamına eşittir.
- Trim
- Geminin baş ve kıç draftları arasındaki farktır. Hesaplamada trim düzeltmesi uygulanarak gemi düz yüzüyormuş gibi deplasman bulunur.
- Sehim (Hog / Sag)
- Gemi gövdesinin boyuna doğrultuda eğilmesidir. Ortası yukarı kalkmışsa hog, aşağı çökmüşse sag denir; orta draft okumasıyla tespit edilip düzeltilir.
- Değişken ağırlıklar (Deductibles)
- Balast suyu, tatlı su, yakıt ve yağ gibi yük dışındaki ölçülebilir ağırlıklardır; yük miktarı hesaplanırken deplasmandan düşülür.
- Sabite (Constant)
- Geminin boş ağırlığı ve ölçülebilir ağırlıklar dışında kalan, tanklarda ölçülemeyen artıklar, kumanya ve malzeme gibi kalemlerin toplamıdır.
Sık sorulan sorular
Draft survey neyi ölçer?
Doğrudan yükü değil, geminin su çekimini ölçer. Operasyon öncesi ve sonrası deplasman farkından, gemideki değişken ağırlıklar düşülerek yük miktarı hesaplanır.
Draft survey sonucu neden kantar verisinden farklı çıkabilir?
Her iki yöntemin de kendine özgü ölçüm hassasiyeti vardır. Dalga, akıntı, gemi dokümanlarındaki hatalar ve tank ölçümleri draft survey sonucunu etkileyebilir; bu nedenle ölçüm koşulları raporda belirtilir.
Draft survey hangi yükler için uygundur?
Genellikle ağırlığın gemi üzerinden belirlenmesinin pratik olduğu dökme yüklerde kullanılır. Yükün türüne göre uygunluk teklif aşamasında değerlendirilir.
Ölçüm sırasında gemi personelinin katılımı gerekir mi?
Evet. Tank ölçümleri ve gemi dokümanlarına erişim için genellikle gemi zabitleriyle birlikte çalışılır ve okumalar taraflarca teyit edilir.
Hava koşulları kötüyse draft survey yapılabilir mi?
Dalga ve akıntı draft okumasını zorlaştırır. Bu durumda okumalar tekrarlanarak ortalama alınabilir veya taraflarla mutabık kalınarak ölçüm daha uygun bir zamana ertelenebilir; koşullar raporda belirtilir.
Sabite (constant) neden önemlidir?
Sabite, yük miktarı hesabını doğrudan etkiler. Başlangıçta bulunan değerin geminin önceki kayıtlarıyla uyumlu olup olmadığına bakılması, ölçüm veya tank kaynaklı hataların fark edilmesine yardımcı olur.