Draft survey, bir geminin su çekimini (draft) okuyarak yerinden ettiği suyun ağırlığını hesaplayan ve yükleme ya da tahliye öncesi ile sonrası arasındaki farktan yük miktarını bulan ölçüm yöntemidir. Arşimet prensibine dayanır ve özellikle kantar verisinin bulunmadığı veya doğrulanmak istendiği dökme yük operasyonlarında kullanılır.
Draft survey hangi prensibe dayanır?
Yüzen bir cisim, kendi ağırlığına eşit miktarda suyu yerinden eder. Gemi yüklendikçe suya daha fazla gömülür; su çekimi arttıkça deplasman da artar. Geminin tersanede hazırlanan hidrostatik tabloları, her su çekimi değerine karşılık gelen deplasmanı gösterir.
Draft survey bu ilişkiyi kullanır: operasyonun başında ve sonunda geminin toplam ağırlığı ayrı ayrı hesaplanır. Bu iki değer arasındaki fark, yük dışındaki değişken ağırlıklar düşüldükten sonra yüklenen veya tahliye edilen yük miktarını verir.
Draft survey hangi durumlarda tercih edilir?
Yöntem; maden cevheri, kömür, tahıl, gübre, klinker gibi homojen ve büyük tonajlı dökme yüklerde yaygın olarak kullanılır. Limanda kantar bulunmadığında, konveyör bant kantarının güvenilirliği tartışmalı olduğunda veya alım-satım sözleşmesi bağımsız bir tespit öngördüğünde draft survey ön plana çıkar.
Paketli ve parça yüklerde ise yük adet ve birim ağırlık üzerinden izlenebildiği için draft survey daha seyrek kullanılır. Az miktarlı yüklemelerde de ölçüm belirsizliği yük miktarına oranla büyüyebileceği için yöntemin uygunluğu ayrıca değerlendirilir.
Başlangıç ölçümünde sahada neler yapılır?
Başlangıç (initial) ölçümü, yük operasyonu başlamadan önce yapılır. Gözetmen ve gemi zabitleri birlikte geminin altı draft işaretini okur, liman suyundan numune alarak yoğunluğu ölçer ve balast, tatlı su ile yakıt tanklarını iskandille kontrol eder.
Bu aşamada geminin sabitesi (constant) de hesaplanır. Sabite; geminin boş ağırlığı ile ölçülen ağırlık arasındaki, kayıtlarda yer almayan ağırlıkları temsil eder ve sonraki hesaplarda sabit kabul edilir.
- Baş, kıç ve orta draft işaretlerinin her iki bordadan okunması
- Liman suyu yoğunluğunun hidrometre ile ölçülmesi
- Balast, tatlı su ve yakıt tanklarının iskandil ölçümü
- Hidrostatik tablolardan deplasmanın bulunması ve sabitenin hesaplanması
Bitiş ölçümü ve yük miktarının hesaplanması nasıl yapılır?
Yükleme veya tahliye tamamlandığında aynı işlemler tekrarlanır. Okunan draftlara trim, sehim ve yoğunluk düzeltmeleri uygulanarak geminin o andaki deplasmanı bulunur; ardından balast, tatlı su, yakıt ve diğer değişken ağırlıklar (deductibles) düşülür.
Yüklemede bitiş net ağırlığından başlangıç net ağırlığı çıkarılır; tahliyede işlem tersine yapılır. Sonuç, gemi üzerinden belirlenmiş yük miktarıdır ve çoğu zaman konşimento rakamı (B/L figure) veya kantar verisiyle karşılaştırılır.
Ara ölçüm ne zaman gerekir?
Uzun süren yüklemelerde, birden fazla alıcıya veya konşimentoya bölünen partilerde ya da yükleme planının belirli bir tonajda durdurulmasını gerektirdiği durumlarda ara (interim) draft survey yapılabilir. Ara ölçüm, operasyonun hedeflenen miktara göre ilerleyip ilerlemediğini görmeyi sağlar.
Yükleme sonuna doğru yapılan ara ölçümler, son ton ayarının (trimming) planlanmasında da yardımcı olur. Böylece geminin hedef draft ve trim değerlerine ulaşması daha kontrollü biçimde sağlanabilir.
Draft survey'de hangi temel terimler kullanılır?
Yöntemi takip edebilmek için birkaç temel kavramın bilinmesi yeterlidir. Bu terimler hem rapor okunurken hem de gemi zabitleriyle yapılan görüşmelerde sıkça geçer ve hesaplamanın hangi aşamada ne yaptığını anlamayı kolaylaştırır.
Özellikle sabite ile değişken ağırlıklar arasındaki ayrım önemlidir: değişken ağırlıklar her ölçümde yeniden ölçülür, sabite ise başlangıçta bir kez hesaplanır ve operasyon boyunca değişmediği kabul edilir.
- Deplasman: Geminin toplam ağırlığı, yani yerinden ettiği suyun ağırlığı
- Light ship: Geminin yakıt, su, balast, yük ve kumanya olmadan boş ağırlığı
- Deadweight: Geminin taşıyabileceği yük, yakıt, su ve diğer değişken ağırlıkların toplamı
- Değişken ağırlıklar (deductibles): Balast, tatlı su, yakıt, yağ gibi her ölçümde düşülen kalemler
- Sabite (constant): Kayıtlarda yer almayan ve sabit kabul edilen ağırlıklar
Draft survey raporunda neler yer alır?
Rapor; draft okumalarını, ölçülen su yoğunluğunu, tank ölçümlerini, uygulanan düzeltmeleri, sabiteyi ve hesaplanan yük miktarını içerir. Ölçüm sırasındaki hava, dalga ve akıntı koşulları ile okumaları etkileyebilecek gözlemler de not edilir.
Raporun gemi zabitleri tarafından da imzalanması, ölçümün ortak yapıldığını gösterir ve sonradan oluşabilecek itirazları azaltır. Karan Gözetim, Gemlik merkezli olarak draft survey hizmeti sunar; ölçüm kapsamı ve raporun düzenleneceği taraf teklif aşamasında netleşir.
Sık sorulan sorular
Draft survey ile yük tam olarak tartılmış olur mu?
Draft survey doğrudan tartım değildir; geminin su çekiminden yola çıkan bir hesaplamadır. Doğru koşullarda ve özenle yapıldığında güvenilir bir miktar tespiti sağlar, ancak ölçüm koşullarına bağlı belirli bir belirsizlik payı her zaman bulunur.
Draft survey ne kadar sürer?
Süre; geminin büyüklüğüne, tank sayısına, hava ve deniz koşullarına ve gemi personelinin hazırlığına göre değişir. Tankların önceden hazırlanması ve belgelerin hazır bulunması ölçümü belirgin şekilde kolaylaştırır.
Draft survey hem yükleme hem tahliye limanında yapılabilir mi?
Evet. Her iki limanda yapılan ölçümler birbirinden bağımsızdır ve sonuçların karşılaştırılması, taşıma sırasında oluştuğu ileri sürülen eksiklik veya fazlalıkların değerlendirilmesinde kullanılır.
Konular
- draft survey nedir
- draft survey nasıl yapılır
- draft survey adımları
- gemi su çekimi ölçümü
- deplasman hesabı
- dökme yük miktar tespiti