Draft survey hesabı; okunan draftların perpendikülarlara düzeltilmesi, sehim etkisini içeren ortalama draftın bulunması, hidrostatik tablodan deplasmanın okunması, birinci ve ikinci trim düzeltmelerinin uygulanması ve son olarak liman suyu yoğunluğuna göre düzeltme yapılması aşamalarından oluşur. Her aşama, bir önceki aşamanın sonucunu kullanır.
Hesaplamada hangi hidrostatik değerler kullanılır?
Hesap, geminin onaylı hidrostatik tablolarına dayanır. Bu tablolarda her draft değeri için deplasman ve hesaplamada kullanılan diğer katsayılar yer alır. Değerlerin doğru anlaşılması, düzeltmelerin mantığını kavramak için gereklidir.
- TPC (Tons per Centimetre): Geminin draftını bir santimetre artırmak için gereken ağırlık
- MTC (Moment to Change Trim): Trimi bir santimetre değiştirmek için gereken moment
- LCF (Longitudinal Centre of Flotation): Geminin su hattı alanının boyuna ağırlık merkezi; gemi bu nokta etrafında trim yapar
- LBP (Length Between Perpendiculars): Baş ve kıç perpendikülarlar arasındaki uzunluk
- Tablo yoğunluğu: Tabloların hazırlandığı referans deniz suyu yoğunluğu
Perpendikülar düzeltmesi neden yapılır?
Draft işaretleri, geminin yapısı gereği her zaman tam olarak baş ve kıç perpendikülar ile gemi ortası üzerinde bulunmaz. Gemi trimli olduğunda, işaretin bulunduğu nokta ile perpendikülar arasındaki mesafe nedeniyle okunan değer gerçek perpendikülar draftından farklı olur.
Bu nedenle her okuma, işaretin perpendikülara olan uzaklığı ve geminin trimi kullanılarak düzeltilir. Mesafeler genellikle geminin draft işareti planında veya hidrostatik kitapçığında verilir. Bu adım atlandığında, özellikle trimin büyük olduğu başlangıç ölçümlerinde fark belirgin hale gelebilir.
Ortalama draft ve sehim etkisi nasıl hesaba katılır?
Gemi gövdesi yük dağılımına bağlı olarak boyuna eğilebilir. Ortası yukarı kalkmışsa hog, aşağı çökmüşse sag durumu vardır. Bu durumda baş ve kıç draftın ortalaması gerçek su çekimini temsil etmez.
Uygulamada sehim etkisi, gemi ortası draftına daha fazla ağırlık veren ortalama formülüyle dikkate alınır. Yaygın yöntem, baş ve kıç draft ile altı kat orta draftın toplamının sekize bölünmesidir; bu değer bazen ortalamaların ortalaması olarak da anılır. Elde edilen draft ile tablodan deplasman ve TPC, MTC, LCF değerleri okunur.
Birinci ve ikinci trim düzeltmesi neyi düzeltir?
Hidrostatik tablolar gemi düz yüzüyorken hazırlanır. Trimli bir gemide yüzme merkezi gemi ortasında olmadığından, tablodan okunan deplasman doğrudan kullanılamaz. Birinci trim düzeltmesi trim, TPC ve LCF'nin gemi ortasına uzaklığından yararlanarak bu farkı giderir; LCF'nin gemi ortasının önünde ya da arkasında olmasına göre işareti değişir.
İkinci trim düzeltmesi, LCF'nin trimle birlikte yer değiştirmesinden kaynaklanan etkiyi hesaba katar. Ortalama draftın biraz üstü ve altı için okunan MTC değerleri arasındaki fark kullanılır ve sonuç her zaman pozitiftir. Trim küçükse etkisi sınırlıdır, büyük trimlerde ise göz ardı edilmemelidir.
Yoğunluk düzeltmesi nasıl uygulanır?
Tablolar belirli bir referans deniz suyu yoğunluğuna göre hazırlanır. Liman suyu yoğunluğu bundan farklıysa gemi aynı ağırlıkla daha fazla ya da daha az batar. Trim düzeltmeleri uygulanmış deplasman, ölçülen liman suyu yoğunluğu ile tablo yoğunluğu arasındaki orana göre düzeltilir.
Bu adımın doğruluğu, numunenin doğru derinlikten alınmasına ve hidrometrenin tablolarla uyumlu kalibrasyonda olmasına bağlıdır. Yoğunluktaki küçük bir hata bile büyük deplasmanlı gemilerde kayda değer bir tonaj farkı yaratabilir.
Hesaplama adımları kısaca hangi sırayla yapılır?
Ayrıntıları bir kenara bırakıldığında draft survey hesabı her ölçümde aynı sırayla ilerler. Sıranın korunması önemlidir, çünkü her düzeltme bir önceki adımın sonucunu girdi olarak kullanır ve adımların yer değiştirmesi farklı sonuçlar doğurabilir.
- Altı draft okumasının iskele ve sancak ortalamalarının alınması
- Baş, kıç ve orta draftların perpendikülarlara düzeltilmesi
- Sehim etkisini içeren ortalama draftın bulunması
- Hidrostatik tablodan deplasman, TPC, MTC ve LCF değerlerinin okunması
- Birinci ve ikinci trim düzeltmelerinin uygulanması
- Liman suyu yoğunluğuna göre düzeltme yapılması
- Değişken ağırlıkların düşülerek net ağırlığın bulunması
Net ağırlık ve yük miktarı nasıl bulunur?
Düzeltilmiş deplasmandan balast, tatlı su, yakıt, yağlama yağı ve diğer değişken ağırlıklar düşülerek net ağırlık bulunur. Başlangıç ölçümünde bu net ağırlıktan geminin boş ağırlığı (light ship) çıkarılarak sabite hesaplanır.
Bitiş ölçümünde aynı işlem yapılır ve iki net ağırlık arasındaki fark yük miktarını verir. Hesabın uluslararası uygulamadaki çerçevesi için kömür yükleri özelinde hazırlanmış UN/ECE Code of Uniform Standards and Procedures for the Performance of Draught Surveys of Coal Cargoes sık başvurulan bir referanstır. Karan Gözetim, Gemlik merkezli olarak bu hesaplamaları içeren draft survey hizmeti sunar.
Sık sorulan sorular
İkinci trim düzeltmesi her zaman uygulanmalı mı?
Prensip olarak hesaba dahil edilmesi doğru kabul edilir. Trim çok küçükse sonucu ihmal edilebilir düzeyde kalır, ancak ballastlı başlangıç ölçümleri gibi trimin büyük olduğu durumlarda anlamlı bir fark oluşturabilir.
Hidrostatik tablolar ile gemi trim tabloları aynı şey mi?
Bazı gemilerde trim düzeltmesi önceden hesaplanmış ayrı trim tabloları bulunur. Bu tablolar kullanıldığında da hangi referansa göre hazırlandıklarının ve perpendikülar düzeltmesinin dahil olup olmadığının kontrol edilmesi gerekir.
LCF gemi ortasının önünde olursa ne değişir?
Birinci trim düzeltmesinin işareti, LCF'nin gemi ortasına göre konumu ile geminin başa ya da kıça trimli olmasına bağlıdır. İşaretin yanlış alınması, hesapta doğrudan tonaj hatasına yol açar.
Konular
- draft survey hesaplama
- trim düzeltmesi
- yoğunluk düzeltmesi
- hog sag düzeltmesi
- TPC MTC LCF nedir
- deplasman hesaplama