Puantörlük terimleri; sayımın kendisini, sayımda kullanılan belgeleri, miktar farklarını ve yük durumunu tanımlayan, çoğunlukla İngilizce kökenli kavramlardır. Tally, tally sheet, manifesto, mate's receipt, over landed, short shipment ve damaged cargo report bunların en sık kullanılanlarıdır. Bu terimlerin doğru anlaşılması, taraflar arasındaki yazışma ve raporların tutarlı olmasını sağlar.
Sayım ve kayıtla ilgili temel terimler nelerdir?
Bu terimler, puantörün günlük çalışmasında en sık kullandığı kavramlardır ve sayımın nasıl yapıldığını tanımlar.
- Tally: Yükleme veya tahliyede yük birimlerinin sayılması ve kaydedilmesi işi
- Tally clerk (puantör): Sayımı yapan ve kayıt tutan kişi
- Tally sheet: Her kaldırmadaki birim sayısının ve gözlemlerin işlendiği sayım formu
- Sling / hook (kaldırma): Vinçle tek seferde kaldırılan yük grubu
- Ship's tally / shore tally: Gemi tarafının ve kara tarafının ayrı ayrı tuttuğu sayım
- Joint tally (ortak sayım): Tarafların aynı noktada birlikte yaptığı ve karşılaştırdığı sayım
- Checker: Bazı limanlarda terminal veya depo girişinde yükü kontrol eden kişi için kullanılan terim
Sayımda kullanılan belgelerle ilgili terimler nelerdir?
Puantörün kayıtları tek başına anlam taşımaz; her zaman bir referans belgeyle karşılaştırılır. Aşağıdaki belgeler sayımın hem başlangıç noktası hem de sonuçlarının aktarıldığı yerlerdir.
- Loading list (yükleme listesi): Yüklenecek parsellerin ve miktarların listesi
- Cargo manifest (manifesto): Gemideki tüm yüklerin konşimento bazında listesi
- Stowage plan (istif planı): Yüklerin gemideki konumunu gösteren plan
- Mate's receipt: Yükün gemiye alındığını gösteren ve birinci zabit tarafından imzalanan makbuz
- Bill of lading (konşimento): Taşıma sözleşmesini ve yükün teslim alındığını gösteren belge
- Outturn report: Tahliye sonunda çıkan miktarı ve durumu manifestoyla karşılaştıran rapor
Miktar farklarını anlatan terimler nelerdir?
Sayım sonucunun belgelerle uyuşmadığı durumlar için ayrı terimler kullanılır. Bu terimlerin karıştırılması, raporlarda yanlış anlamalara yol açabilir; bu nedenle hangi aşamaya ait oldukları özellikle önemlidir.
- Over landed: Tahliyede manifestoya göre fazla çıkan yük
- Short landed: Tahliyede manifestoya göre eksik çıkan yük
- Short shipment (short shipped): Yükleme limanında listeye göre eksik yüklenen yük
- Shut out: Yer, zaman veya kapasite nedeniyle yüklenemeyip geride bırakılan yük
- Overcarried: Varış limanında tahliye edilmeyip başka bir limana taşınan yük
- Discrepancy (fark): Sayım ile belge arasındaki her türlü uyumsuzluk
Hasar ve yük durumuna ilişkin terimler nelerdir?
Yükün durumu, sayım kadar önemlidir. Aşağıdaki terimler hasarın kaydedilmesi ve belgelere yansıtılmasında kullanılır.
- Damaged cargo report: Sayım sırasında tespit edilen hasarlı birimlerin listelendiği rapor
- Exceptions / remarks (şerh): Belgeye düşülen hasar veya eksiklik notu
- Clean bill of lading: Üzerinde hasar veya eksiklik şerhi bulunmayan konşimento
- Claused (foul) bill of lading: Hasar veya eksiklik şerhi taşıyan konşimento
- Sweepings (süprüntü): Dökülen yükten toplanan malzeme
- Re-bagging / re-coopering: Hasarlı ambalajın yenilenmesi veya onarılması
- Illegible marks: Okunamayan yük işaretleri
Elleçleme ve istifle ilgili terimler nelerdir?
Puantör, sayım yaparken stevedor ekipleri ve gemi zabitleriyle sürekli iletişim içindedir. Bu iletişimde elleçleme ve istife ilişkin terimler sıkça kullanılır.
- Stevedore (stevedor): Yükleme ve tahliyeyi fiilen yapan liman işçisi veya şirket
- Hatch (ambar ağzı): Ambara yük indirilip çıkarılan açıklık; sayım çoğu zaman ambar bazında tutulur
- Tier (kat): Yükün üst üste istiflendiği her bir katman
- Overstowed: Başka bir yükün altında kalmış ve erişilmesi güç yük
- Parcel / lot (parsel, parti): Aynı konşimentoya veya alıcıya ait yük grubu
- Break bulk: Ambalajlı veya tek tek elleçlenen, konteynersiz genel kargo
- Unitised cargo: Palet veya sapan gibi birimler hâlinde birleştirilmiş yük
Bu terimleri bilmek neden önemlidir?
Bir sevkiyatta yükleyici, taşıyan, alıcı, acente, terminal ve sigortacı gibi birçok taraf yer alır ve bu tarafların önemli bir kısmı farklı ülkelerde bulunur. Ortak terimlerin doğru kullanılması, tally kayıtlarının ve raporlarının herkes tarafından aynı şekilde anlaşılmasını sağlar.
Örneğin short shipment ile short landed arasındaki farkın bilinmemesi, eksikliğin yanlış limana veya yanlış tarafa atfedilmesine yol açabilir. Aynı şekilde şerh ifadesinin belirsiz yazılması, konşimentonun clean mi claused mı sayılacağı konusunda tartışma yaratabilir. Terimlere hâkim bir puantör, kayıtlarını bu tür yanlış anlamalara yer bırakmayacak açıklıkta tutar.
Yeni başlayan bir puantör için bu terimleri öğrenmenin en etkili yolu sahada, gerçek belgeler üzerinde çalışmaktır. Karan Gözetim, Gemlik merkezli olarak puantör hizmeti sunar; hizmetin kapsamı teklif aşamasında netleşir.
Sık sorulan sorular
Outturn report ile damaged cargo report aynı şey mi?
Hayır. Outturn report, tahliye edilen toplam miktarı ve genel durumu manifestoyla karşılaştırır. Damaged cargo report ise yalnızca hasarlı birimlere odaklanır. Uygulamada ikisi birlikte düzenlenebilir veya biri diğerine eklenebilir.
Shut out ile short shipment arasındaki fark nedir?
Her ikisi de yükleme limanında listeye göre daha az yük yüklenmesini ifade eder. Shut out genellikle yükün yer, zaman veya kapasite nedeniyle bilinçli olarak geride bırakılmasını anlatırken short shipment daha genel bir eksik yükleme ifadesidir.
Overcarried yük ne olur?
Varış limanında tahliye edilmeyip gemide kalan yük, durum tespit edildikten sonra genellikle bir sonraki uygun limanda tahliye edilir ve doğru limana geri sevk edilir. Süreç acente ve taşıyan tarafından yürütülür.
Konular
- puantörlük terimleri
- tally terimleri
- denizcilik sayım terimleri
- mate's receipt nedir
- outturn report nedir
- shut out nedir