Tahliye sırasında yük hasarı fark edildiğinde yapılması gereken ilk şey, hasarı tahliye devam ederken kayda geçirmek, hasarlı yükü sağlam yükten ayırmak ve ilgili tarafları gecikmeden yazılı olarak bilgilendirmektir. Hasarın ambar içindeki konumu ve görünümü, yük gemiden çıktıktan sonra bir daha aynı şekilde gözlemlenemez. Bu nedenle ilk saatlerde atılan adımlar, sonraki talep sürecinin temelini oluşturur.
Hasar fark edildiğinde ilk ne yapılmalı?
Öncelik, mevcut durumun bozulmadan kaydedilmesidir. Hasarın ambar içindeki konumu, etkilenen yükün miktarı ve görünümü fotoğraflanmalı, gerekiyorsa hasarlı bölgenin tahliyesi taraflar haberdar edilene kadar kısa bir süre bekletilmelidir. Bekletme kararı operasyonu yöneten taraflara aittir.
Islanma şüphesi varsa suyun kaynağına dair ipuçları da önemlidir. Islaklığın yalnızca ambar kapağı altında mı, sintine çevresinde mi yoksa yük boyunca mı görüldüğü, hasarın nedeni hakkında fikir verir.
Hasar fark edildiği anda saat, ambar numarası ve gözlemi yapan kişinin adı not edilmelidir. Aynı ambarda tahliye ilerledikçe hasarın derinliği veya yayılımı değişebileceği için gözlemlerin farklı aşamalarda tekrarlanması, hasarın ambar içindeki dağılımını anlamaya yardımcı olur.
Hasarlı yük neden ayrı tutulmalı?
Hasarlı yük sağlam yükle karıştırılırsa hem hasar miktarını belirlemek zorlaşır hem de hasar sağlam yüke yayılabilir. Örneğin ıslanmış bir dökme yük partisi kuru yükle karıştığında kızışma veya topaklanma riski artar.
Ayrılan yük ayrı bir sahada, mümkünse üzeri örtülü olarak tutulmalı ve miktarı kayda geçirilmelidir. Hasarlı yükün imha edilmesi, satılması veya yeniden işlenmesi gibi kararlar, sigortacı ve diğer ilgili taraflar bilgilendirilmeden alınmamalıdır.
Hangi taraflara bildirim yapılmalı?
Hasar tespiti genellikle birden fazla tarafı ilgilendirir. Bildirimin yazılı olması ve sözleşmede veya uygulanacak kurallarda öngörülen süreler içinde yapılması önemlidir; bu süreler için tarafların kendi sözleşmelerini ve danışmanlarını esas alması gerekir.
Bu aşamada sorumluluk kabulü anlamına gelebilecek açıklamalardan kaçınmak ve ilgili belgeleri bir araya getirmek de önemlidir. Konşimento, mate's receipt, statement of facts, istif planı, yükleme ve tahliye fotoğrafları ile hava kayıtları, ileride talep değerlendirmesinde ilk istenen belgeler arasındadır.
- Gemi kaptanı veya gemi adına acente
- Yükün sigortacısı veya sigorta acentesi
- Satıcı veya yük sahibi
- Gerekiyorsa terminal işletmesi
- Kara taşımacısı veya teslim alan antrepo
Protesto mektubu nedir, ne zaman verilir?
Protesto mektubu (letter of protest), bir tarafın tespit ettiği hasar, eksik veya uygunsuzluk konusunda karşı tarafı yazılı olarak bilgilendirdiği ve haklarını saklı tuttuğunu belirttiği belgedir. Tahliyede genellikle alıcı veya onun temsilcisi tarafından kaptana verilir.
Mektupta tarih, gemi, ambar, gözlemlenen hasarın tanımı ve kısa bir açıklama yer alır. Kaptan mektubu genellikle yalnızca teslim alındığını belirterek imzalar; bu, içeriğin kabul edildiği anlamına gelmez. Mektubun hukuki etkisi sözleşmeye ve duruma göre değişir.
Ortak tespit (joint survey) neden önerilir?
Hasar önemli boyuttaysa, yük tarafının ve gemi tarafının temsilcilerinin birlikte katıldığı bir ortak tespit, ileride aynı olay hakkında birbirinden farklı raporların ortaya çıkmasını sınırlar. Taraflar bulgular üzerinde uzlaşamasalar bile, aynı anda aynı yükü görmüş olmaları tartışmayı daraltır.
Ortak tespitte gözlemler, alınan numuneler ve fotoğraflar mümkün olduğunca karşılıklı olarak kaydedilmeli; her tarafın kendi görüşünü ayrıca belirtme hakkı saklı tutulmalıdır.
Hasar türüne göre hangi gözlemler önem kazanır?
Her hasar türünde dikkat edilmesi gereken ipuçları farklıdır. Gözlemlerin hasar türüne göre yapılması, sonradan nedenin belirlenmesini kolaylaştırır.
Yükleme limanında gözetim yapılmamışsa, geminin ambar ve kapak kayıtları, gemi jurnali ve hava raporları bu karşılaştırma için başvurulabilecek diğer kaynaklardır. Ancak bu kayıtlar gemi tarafından tutulduğu için yük tarafı genellikle bağımsız bir kayda da ihtiyaç duyar.
- Islanma: Islaklığın yeri ve yayılımı, ambar kapağı ve sintine çevresinin durumu, tatlı su veya deniz suyu ayrımı için ön test
- Kızışma: Yükün sıcaklığı, renk değişimi, koku ve kızışan bölgenin ambar içindeki konumu
- Kontaminasyon: Yabancı madde, önceki yük kalıntısı ve etkilenen bölgenin sınırları
- Fiziksel hasar: Hasarın istiften mi, elleçlemeden mi kaynaklandığını gösteren izler
- Eksik: Birim sayımı, ambarlarda kalan yük kontrolü ve gemi ile sahil rakamları arasındaki fark
Yükleme kayıtları tahliyedeki hasarın açıklanmasına nasıl yardım eder?
Tahliyede tespit edilen bir hasarın ne zaman oluştuğu, çoğu zaman yükleme limanındaki kayıtlarla karşılaştırılarak anlaşılır. Yükleme öncesi ambar durumu, yağmur duraklamaları, mate's receipt üzerindeki notlar ve yükleme fotoğrafları bu karşılaştırmanın temel unsurlarıdır.
Karan Gözetim, Gemlik merkezli olarak hem yükleme hem tahliye aşamasında gözetim hizmeti verir; hangi aşamaların kapsanacağı teklif aşamasında netleşir.
Sık sorulan sorular
Hasar tahliyeden sonra fark edilirse ne olur?
Gizli hasarlar, örneğin ambalaj içindeki hasarlar, teslimden sonra da ortaya çıkabilir. Bu durumda da bildirim gecikmeden ve yazılı olarak yapılmalıdır; ancak hasarın taşıma sırasında oluştuğunu göstermek genellikle daha zordur.
Hasarlı yükten numune alınmalı mı?
Islanma, kontaminasyon veya kalite şüphesi olan durumlarda numune, hasarın nedeninin belirlenmesine yardımcı olur. Numunelerin mühürlenmesi ve taraflar arasında paylaştırılması yaygın bir uygulamadır.
Gözetmen hasarın sorumlusunu belirler mi?
Hayır. Gözetmen gözlemlediği durumu tarafsız olarak kaydeder. Sorumluluğun kime ait olduğu sözleşmeye, uygulanacak hukuka ve tarafların değerlendirmesine bağlıdır.
Konular
- tahliyede yük hasarı
- yük hasarı tespit edilince ne yapılır
- hasarlı yük bildirimi
- protesto mektubu
- ortak hasar tespiti
- tahliye limanında hasar kaydı