Proje Yükü Sevkiyatında Süper Cargonun Rolü Nedir?

Proje yükü; enerji santrali ekipmanları, transformatörler, tanklar, türbin parçaları, endüstriyel makineler veya modüler yapı elemanları gibi bir yatırım projesine ait, çoğunlukla ağır ve standart ölçülerin dışında kalan yüklerdir. Bu yükler genellikle tek tek kaldırılır ve her biri için ayrı bir istif ve bağlama planı gerekir.

Bir parçanın hasar görmesi yalnızca onarım maliyeti doğurmaz; projenin takvimini aylarca geciktirebilir. Bu nedenle yük sahipleri ve proje lojistiği firmaları, operasyonu sahada kendi adlarına izleyecek bir süper cargo görevlendirmeyi sıklıkla tercih eder.

Proje yüklerinde taşıma çoğu zaman birden fazla tarafın katıldığı uzun bir zincirin parçasıdır: üretici, kara taşımacısı, liman, gemi ve proje sahası. Zincirin her halkasında yük el değiştirir ve her devir, sorumluluğun da el değiştirebildiği bir andır. Süper cargo bu devirlerin limandaki ayağını kayıt altına alır.

Proje yükünde hazırlık, operasyonun kendisi kadar önemlidir. Süper cargo, yük gemiye gelmeden önce teknik belgeleri inceler ve sahadaki koşulların bu belgelerle örtüşüp örtüşmediğini kontrol eder.

İncelenen başlıca belgeler ve konular şunlardır.

Kaldırma operasyonunun güvenliği, gemi ve terminalin ya da kaldırma işini üstlenen yüklenicinin sorumluluğundadır. Süper cargonun görevi, yük sahibinin talimatlarına ve üreticinin işaretlediği kaldırma noktalarına uyulup uyulmadığını gözlemlemektir.

Yanlış kaldırma noktası kullanılması, sapanların yükün hassas yüzeylerine temas etmesi, rüzgâr koşullarının dikkate alınmaması veya yükün ani hareketlerle indirilmesi, süper cargonun anında bildirmesi gereken durumlardır. Her kaldırma, öncesi ve sonrasıyla fotoğraflanarak kayıt altına alınır.

Proje yükü yerine indirildikten sonra deniz yolculuğunun hareketlerine dayanacak şekilde sabitlenmelidir. SOLAS kapsamında gemilerin taşıması gereken yük bağlama el kitabı (Cargo Securing Manual) ve IMO'nun yük istif ve bağlamaya ilişkin güvenli uygulama kodu, bu konuda temel referanslar arasındadır.

Süper cargo, bağlama planında öngörülen ekipmanın kullanılıp kullanılmadığını, zincir ve gerdirme elemanlarının yüke zarar vermeyecek şekilde yerleştirilip yerleştirilmediğini ve dunnage ile ağırlık dağılımının sağlanıp sağlanmadığını gözlemler. Bağlamanın yeterliliğine ilişkin teknik değerlendirme ise kaptan ve gerektiğinde lashing uzmanları tarafından yapılır.

Yükün terminale geldiğinde zaten hasarlı olması ile elleçleme sırasında hasar görmesi arasındaki fark, ileride sigorta ve sorumluluk açısından belirleyicidir. Bu nedenle süper cargo, yükün rıhtıma geliş durumunu, kaldırma öncesi halini ve gemideki son durumunu ayrı ayrı belgeler.

Bir hasar tespit edildiğinde durum derhal temsil edilen tarafa bildirilir. Gerekirse bağımsız bir sörveyörün çağrılması, protesto mektubu düzenlenmesi veya sigortacıya haber verilmesi gibi kararlar yük sahibi tarafından verilir.

Hasar kayıtlarında hasarın yeri, boyutu ve görünümü, yorum katmadan ve mümkünse ölçü verilerek yazılmalıdır. Referans bir nesneyle çekilmiş yakın ve genel fotoğraflar, uzaktaki bir sigortacının veya eksperin durumu doğru anlamasına yardımcı olur.

Proje yükleri çoğunlukla özel araçlarla, bazen gece saatlerinde ve kara yolu izinlerine bağlı bir program içinde limana getirilir. Yükün araçtan indirilmesi ve rıhtımda bekletilmesi, gemiye yüklemenin kendisi kadar risk taşıyabilir; çünkü bu aşamada yük farklı ekipmanlarla ve farklı ekiplerce elleçlenir.

Süper cargo, yükün araçtan indirilmeden önceki durumunu, bekletme alanının zemin uygunluğunu, yükün takozlar üzerine doğru yerleştirilip yerleştirilmediğini ve hava koşullarına karşı korunup korunmadığını gözlemler. Ambalaj veya koruyucu örtüdeki bir yırtık, bu aşamada fark edildiğinde basit bir müdahaleyle giderilebilir.

Devir sırasında dikkat edilen başlıca noktalar şunlardır:

Proje yüklerinde süper cargonun görev tanımı, yükün yapısına ve sözleşmenin taşıma koşullarına göre büyük farklılık gösterebilir. Görevin yalnızca liman operasyonunu mu, yoksa kara taşımasından devri ve sefer boyunca gemide bulunmayı da mı kapsadığı baştan belirlenmelidir.

Teknik çizimlerin ve kaldırma planlarının operasyondan yeterli süre önce paylaşılması, süper cargonun sahada hazırlıklı olmasını sağlar. Karan Gözetim, Gemlik merkezli olarak proje yüklerinde de süper cargo hizmeti sunar; kapsam teklif aşamasında netleşir.