Karışık Yüklerde Parsel Ayrıştırma Nasıl Yapılır? İstif, Dunnage ve İşaretleme

Denizcilikte parsel, tek bir konşimento veya alıcıya ait yük partisini ifade eder. Bir gemide onlarca parsel bulunabilir: Farklı ölçülerde çelik saclar, farklı kalitede inşaat demirleri ya da farklı alıcılara gidecek torbalı ürünler buna örnektir.

Ayrıştırma ise bu parsellerin fiziksel olarak birbirinden ayırt edilebilir şekilde istiflenmesidir. Amaç, tahliye limanında her alıcının yalnızca kendi yükünü, mümkün olduğunca az elleçlemeyle teslim alabilmesidir. Yöntem; yükün cinsine, ambar yapısına ve tahliye limanlarının sırasına göre seçilir.

En güvenilir yöntem, her parselin ayrı bir ambara ya da ambar içinde net sınırları olan bir bölüme yüklenmesidir. Bu her zaman mümkün olmadığından uygulamada farklı yöntemler birlikte kullanılır.

Seçim yapılırken hem tahliye kolaylığı hem de yükün korunması düşünülmelidir.

Dunnage; yükü gemi yapısından, diğer yüklerden ve nemden korumak, ağırlığı dağıtmak ve yük arasında hava akışı sağlamak için kullanılan kereste, kontrplak, hava yastığı veya benzeri malzemelerdir. Çelik bobinler, borular ve makine parçaları gibi yüklerde istifin önemli bir parçasıdır.

Yetersiz dunnage, yükün ambar tabanındaki terleme suyuyla temas etmesine, ağır yükün altındaki parselin ezilmesine veya parsellerin birbirine karışmasına neden olabilir. Süper cargo, kullanılan malzemenin miktarını ve yerleşimini talimatlarla karşılaştırarak gözlemler.

Gemi birden fazla limana uğrayacaksa ilk limanda çıkacak yükün üstte veya kolay erişilebilir konumda olması gerekir. Aksi halde başka parsellerin yerinden oynatılması gerekir; bu da zaman kaybına, ek maliyete ve hasar riskine yol açar.

Bu nedenle istif planı hazırlanırken yalnızca ağırlık ve hacim değil, tahliye sırası da hesaba katılır. Süper cargo, yükleme sırasında bu sıranın korunup korunmadığını ve sonradan yapılan plan değişikliklerinin tahliyeyi nasıl etkileyeceğini takip eder.

Gemi bir limanda kısmi tahliye yaptıktan sonra yeni yük alacaksa, kalan parsellerin yerinden oynatılmadan çalışılabilmesi için boşalan alanların nasıl kullanılacağı da önceden düşünülmelidir. Bu tür ayrıntılar, sefer planının sık değiştiği tramp taşımacılığında özellikle belirleyici olur.

Sahada karşılaşılan sorunların çoğu, plan ile uygulama arasındaki küçük sapmalardan doğar. Bir vardiya değişiminde talimatın yeni ekibe aktarılmaması veya ekipman arızası nedeniyle yükleme sırasının değiştirilmesi bu sapmalara yol açabilir.

Sık rastlanan hatalar arasında benzer görünümlü ürünlerin işaretlenmeden yan yana istiflenmesi, ağır parselin hassas parselin üzerine yerleştirilmesi, ayırıcı malzemenin eksik serilmesi ve ambar dağılımının istif planına işlenmemesi sayılabilir. Bu hataların büyük kısmı, operasyon sürerken fark edildiğinde kolayca düzeltilebilir.

Hataları erken yakalamak için vardiya değişimlerinde kısa bir devir görüşmesi yapılması, ambar başlarında güncel parsel listesinin bulunması ve her ambar kapanmadan önce son durumun fotoğraflanması basit ama etkili önlemlerdir.

Ayrıştırma yöntemi, yükün fiziksel özelliklerine göre değişir. Benzer görünen ama farklı kalitede ya da ölçüde olan ürünler, karışma riskinin en yüksek olduğu gruptur; bu yüzden işaretleme ve istif kaydı bu yüklerde özellikle önem kazanır.

Örneğin inşaat demirinde farklı çaplar uzaktan neredeyse aynı görünür; çelik saclarda kalınlık farkları ancak yakından fark edilir; torbalı ürünlerde ise ambalaj aynı olduğunda tek ayırt edici unsur torba üzerindeki işarettir. Çelik bobinlerde ayrıştırmanın yanında bobinlerin sıra ve katman düzeni, borularda ise uçların korunması ve istif yönü dikkat gerektirir.

Pratikte öne çıkan noktalar şunlardır:

Süper cargo, her parselin hangi ambara ve hangi katmana yüklendiğini kendi listesinde işaretler, ayırıcı malzemenin serilmesini fotoğraflarla kaydeder ve vardiya sonlarında gemiyle birlikte ambar dağılımını teyit eder. Nihai istif planının bu kayıtlarla örtüşmesi, tahliye limanındaki ekip için değerli bir yol haritasıdır.

Ayrıştırmanın kapsamı ve kabul edilebilir yöntemler, temsil edilen tarafın talimatlarında açıkça yer almalıdır. Karan Gözetim, Gemlik merkezli süper cargo hizmeti kapsamında bu takibi yapabilir; kapsam teklif aşamasında netleşir.