Gemi Limana Varmadan Önce: Port Captain İçin Operasyon Kontrol Listesi

Gemi rıhtıma yanaştığı andan itibaren geçen her saat bir maliyet kalemidir. Operasyon sırasında ortaya çıkan bir sorunun çözümü, çoğu zaman gemi beklerken yapılır. Oysa aynı sorun birkaç gün önce fark edilse, gemi gelmeden çözülebilir.

Bu nedenle port captain'ın işinin önemli bir kısmı masa başında, gemi henüz yoldayken yapılır. Belgelerin incelenmesi, tarafların beklentilerinin netleştirilmesi ve olası darboğazların belirlenmesi, sahadaki işin kalitesini doğrudan etkiler. Kontrol listesinin kapsamı ise yük türüne, gemiye ve sözleşmeye göre uyarlanmalıdır.

İyi bir hazırlık, tarafların beklentilerini de baştan hizalar. Kiracının hız, armatörün emniyet, terminalin verimlilik önceliklerini gemi gelmeden konuşmak, operasyon sırasında aynı konuların gerginlik içinde tartışılmasını önler.

Port captain'ın sözleşmenin tamamını hukuki açıdan yorumlaması beklenmez; ancak operasyonu doğrudan etkileyen maddeleri bilmesi gerekir. Bu maddeler, sahada hangi konuların kayıt altına alınması gerektiğini de belirler.

Öncelikli olarak incelenen başlıklar şunlardır:

Geminin teknik bilgileri, operasyonun nasıl planlanacağını belirler. Ambar ölçüleri, ambar ağzı boyutları, tank top ve güverte yük sınırları, gemi vinçlerinin kaldırma kapasitesi ve ambar kapağı tipi bu bilgilerin başında gelir.

Ön istif planı, bu bilgilerle birlikte değerlendirilir. Yükün ağırlık dağılımı, geminin trim ve stabilite gereksinimleri, uğranacak limanların sırası ve geminin çıkış draftı planın uygulanabilirliğini gösterir. Plan hazırlanırken gözden kaçan bir kısıt, sahada yeniden istife veya beklemeye yol açabilir. Planın kaptanla erkenden paylaşılması, gemi tarafının görüşlerinin zamanında alınmasını sağlar.

Her limanın ve terminalin kendine özgü sınırları vardır. Rıhtım derinliği, izin verilen azami gemi boyu, hava çekimi sınırları, rıhtım uzunluğu ve rıhtım zemininin taşıma kapasitesi gemi ve yükle birlikte değerlendirilmelidir.

Bunun yanında terminalin ekipman kapasitesi, vardiya düzeni, resmi tatillerdeki çalışma durumu, depolama alanı ve diğer gemilerle paylaşılan kaynaklar da operasyon hızını etkiler. Bu bilgiler genellikle acente ve terminal planlama aracılığıyla teyit edilir. Bölgeye özgü hava ve deniz koşullarının operasyona etkisi de planlamada göz önünde bulundurulmalıdır.

Kısıtların yazılı olarak teyit edilmesi de önemlidir. Sözlü olarak aktarılan bir draft sınırı veya ekipman bilgisi operasyon günü farklı çıkabilir; yazılı teyit hem planlamayı sağlamlaştırır hem de sonradan sorumluluğun belirlenmesini kolaylaştırır.

Geminin hazır olması kadar yükün de hazır olması gerekir. Yükün rıhtımda veya depoda bulunup bulunmadığı, gümrük işlemlerinin durumu ve yükün gemiye hangi hızla getirilebileceği önceden teyit edilmelidir. Yükün gelmemesi nedeniyle bekleyen bir gemi, sözleşmeye göre önemli bir maliyet doğurabilir.

SOLAS kapsamında yükleyicinin, yükle ilgili gerekli bilgileri yüklemeden önce gemiye vermesi gerekir. Tehlikeli yük söz konusuysa IMDG Kodu kapsamındaki beyanların ve ayrıştırma gereksinimlerinin hazır olması önemlidir. Proje yüklerinde ise çizimler, ağırlık merkezi bilgileri ve kaldırma planları bu aşamada paylaşılmalıdır.

Operasyon sırasında kime, hangi konuda ulaşılacağının önceden bilinmesi zaman kazandırır. Temsil edilen taraf, acente, terminal planlama, stevedor şefi, gemi ve varsa süper cargo ile sörveyörün iletişim bilgileri tek bir listede toplanmalıdır.

Emniyet tarafında terminalin iş güvenliği kuralları, kişisel koruyucu donanım gereklilikleri ve ISPS Kodu kapsamındaki giriş prosedürleri önceden öğrenilmelidir. Gemi yanaştıktan sonra kaptan, terminal ve port captain arasında yapılacak kısa bir ön toplantı, planın, kısıtların ve sorumlulukların herkes tarafından aynı şekilde anlaşılmasını sağlar.

Varış öncesi kontrol listesi, her operasyonda aynı kalan bir form değil, yaşayan bir çalışma belgesidir. Gemi yaklaştıkça ETA değişir, terminal planı güncellenir ve yük durumu netleşir; liste de bu değişikliklerle birlikte güncellenmelidir.

Listenin son hali, operasyon başladığında sahadaki takibin referansı olur ve kapanış raporunda plan ile gerçekleşenin karşılaştırılmasına imkân verir. Karan Gözetim, Gemlik merkezli port captain hizmetinde varış öncesi planlamayı da üstlenebilir; kapsam teklif aşamasında netleşir.

Tamamlanan her operasyondan sonra listeye eklenen yeni maddeler, aynı limanda veya benzer yükte yapılacak bir sonraki operasyonun hazırlığını kolaylaştırır. Böylece kontrol listesi zamanla limana ve yük türüne özgü bir bilgi birikimine dönüşür.