Çelik Yüklerde Pas Türleri Nasıl Ayırt Edilir?

Çelik, nem ve oksijenle temas ettiğinde paslanmaya başlar. Bu doğal bir süreçtir ve açık sahada bekleyen hemen her çelik üründe bir miktar yüzey pası görülebilir. Sorun, pasın türü ve derecesinin ürünün kullanımını etkileyip etkilemediği ve pasın hangi aşamada oluştuğudur.

Tahliye limanında tespit edilen pas, yükleme öncesinde kaydedilmemişse taşıma sırasında oluşmuş gibi değerlendirilebilir. Bu nedenle pre-loading survey sırasında pasın doğru tanımlanması ve tarif edilmesi, sonraki değerlendirmeler için belirleyicidir.

Atmosferik pas, çeliğin havadaki nemle teması sonucu oluşan ince, homojen ve genellikle açık kahverengi-turuncu tonlu bir tabakadır. Yüzeye yayılmış ama derinliği olmayan bir görünüm verir; parmakla silindiğinde toz şeklinde gelebilir.

İnşaat demiri, profil ve kaplamasız levhalar gibi açıkta depolanan ürünlerde atmosferik pas yaygındır ve çoğu zaman ürünün beklenen bir özelliği olarak kabul edilir. Yine de rapor ve şerhlerde bu durumun açıkça tanımlanması, sonradan yanlış anlaşılmaları önler.

Islanma kaynaklı pas, yükün doğrudan suyla temas etmesi sonucu oluşur. Atmosferik pasa göre daha koyu, düzensiz ve lekelidir; suyun aktığı veya biriktiği izleri takip eden çizgiler, halkalar ya da su seviyesi izleri görülebilir. Ambalajlı ürünlerde ambalaj altında birikmiş su, iç sargılarda lekelenme ve damla izleri dikkat çeker.

İlerlemiş durumlarda yüzeyde kabuklanma, pul pul dökülme ve çukurcuk (pitting) oluşumu görülebilir. Bu tür pas, ürünün yüzey kalitesini etkileyebileceği için kalem bazında ve konumuyla birlikte kaydedilmelidir.

Beyaz pas, galvanizli (çinko kaplı) çelik ürünlerde görülen beyaz veya gri renkli, tozlu bir oksidasyon ürünüdür. Özellikle sıkı istiflenmiş galvanizli levha ve rulolar arasında nem hapsolduğunda ve hava sirkülasyonu yetersiz kaldığında oluşur.

Beyaz pas, kaplamanın koruyucu işlevini zayıflatabileceği için alıcı açısından önemli bir kusur olarak değerlendirilebilir. Ambalajı açılmamış ürünlerde dış görünüm iyi olsa bile ambalaj kenarlarında nem izi varsa durum not edilmelidir.

Islanmanın kaynağı, sorumluluğun değerlendirilmesinde önemlidir. Yağmur veya yoğuşma kaynaklı tatlı su ile deniz suyu teması farklı sonuçlara işaret edebilir. Sahada bu ayrım için yaygın olarak gümüş nitrat çözeltisi ile yapılan basit bir klorür testi kullanılır; klorür varlığında beyazımsı bir çökelti oluşur.

Bu test yalnızca bir ön göstergedir. Liman ortamındaki tuzlu hava veya önceki işlemlerden kalan kalıntılar da sonucu etkileyebilir. Kesin sonuç gereken durumlarda numunelerin laboratuvarda incelenmesi ve testin koşullarıyla birlikte rapora geçirilmesi önerilir.

Pasın tarifinde belirsiz ifadeler yerine gözlemlenebilir özellikler kullanılmalıdır: hangi kalemlerde, yüzeyin hangi bölümünde, ne yoğunlukta ve hangi görünümde olduğu açıkça belirtilmelidir. Fotoğrafların kalem numarası ve ölçek veren bir referansla çekilmesi, tarifin anlaşılmasını kolaylaştırır.

Ayrıca depolama koşulları, yükün açıkta mı yoksa kapalı alanda mı beklediği, üzerinin örtülü olup olmadığı ve son günlerdeki yağış durumu da kaydedilmelidir. Bu bilgiler, pasın oluşum koşullarına dair bağlam sağlar.

Pasın türünü ve derecesini tarif etmek, çelik yüklerde deneyimli bir gözetmenin sahadaki gözlemine dayanır. Gözetmen, ürünün kullanılabilirliği hakkında değil, görünür durumu hakkında tespit yapar; teknik değerlendirme gerektiğinde konu uzman incelemesine bırakılır.

Karan Gözetim, Gemlik merkezli olarak çelik yüklerde pre-loading survey hizmeti sunar; incelemenin kapsamı ve test ihtiyacı teklif aşamasında netleşir.